Truyền hình 3D là gì ?

Truyền hình hiện nay ta đang xem là TH 2D, hình ảnh chỉ có 2 chiều là chiều rộng và chiều cao. Truyền hình 3D lợi dụng những đặc điểm sinh học của mắt và não trong thị giác đã sáng tạo ra công nghệ và thiết bị mới để giúp sự cảm nhận vật thể khách quan theo cả chiều sâu.
TH 3D là gì ? Nguyên lý tạo ảnh 3D trên màn hình 2D

Truyền hình hiện nay ta đang xem là TH 2D, hình ảnh chỉ có 2 chiều là chiều rộng và chiều cao. Truyền hình 3D lợi dụng những đặc điểm sinh học của mắt và não trong thị giác đã sáng tạo ra công nghệ và thiết bị mới để giúp sự cảm nhận vật thể khách quan theo cả chiều sâu.

Màn hình TV 3D thực chất là một màn hình 2D trên đó xuất hiện đồng thời 2 ảnh của cùng một cảnh, một dành cho mắt phải, và ảnh kia dành cho mắt trái. Khi không đeo một loại kính đặc biệt, bằng mắt thường ta sẽ thấy trên màn hình cùng một vật thể có 2 ảnh giống nhau, nhưng ảnh nọ lệch sang trái (hay phải) một chút so với ảnh kia. Đeo kính vào, sẽ thấy chỉ còn là một ảnh trong không gian 3 chiều (ảnh nổi).

Hiệu ứng đó gọi là ảo giác lập thể (stereopsis). Hai mắt của người đã trưởng thành cách nhau khoảng 6,3 cm, do đó cùng một vật thể mỗi mắt nhín theo một góc hơi khác nhau. Hai hình ảnh trên màn hình TV 3D cũng được quay theo 2 góc hơi khác nhau, nhưng thông qua cái kính đặc biệt 2 ảnh được tổng hợp lại trong não thành một, và tạo ra ảo giác có chiều sâu.

Công nghệ TH 3D ngày nay khác hẳn công nghệ anaglyph ngày xưa, dùng kính có một mắt kính màu đỏ, mắt kính kia màu lam-lục (cyan), để tổng hợp hai ảnh màu giả (false color), kết quả là não sẽ nhận thức được một ảnh nổi không màu và có độ nét kém.

TH 3D ngày nay dùng mắt kính động bằng tinh thể lỏng, có thể tuần tự che mắt bên này mở mắt bên kia theo tần số 120 lần/sec. Kính có mạch điện và pin (sạc lại được sau thời gian dùng > 80 giờ), để được đồng bộ với màn hình thông qua kết nối Bluetooth. Với công nghệ ngày nay, nói

đến TH 3D phải hiểu đó là truyền hình màu, độ nét cao, trong không gian 3 chiều. Công nghệ TH 3D và điện ảnh 3D cũng có vài điểm khác nhau. Màn ảnh điện ảnh 3D rộng, không cần khán giả phải tập trung ở một khu vực xem tối ưu, và không cần kính có cực hóa động.

II. Lộ trình phát triển công nghệ truyền hình 3D

Nhóm phát triển công nghệ của ITU đã công bố lộ trình phát triển công nghệ TH 3D trong đó sẽ phát triển các hệ thông minh có thể mô phỏng cách thức mà mắt, não, quan sát và cảm nhận thế giới qua thị giác.

Lộ trình này sẽ trải qua 3 giai đoạn:

· giai đoạn 1 sẽ thử nghiệm phát hình ảnh lập thể động để người xem có thể cảm nhận được chiều sâu của cảnh vật,

· giai đoạn 2 sẽ tạo cho người xem cảm giác cảnh vật gần giống như trong cuộc sống,

· giai đoạn 3 sẽ sản xuất các phim truyền hình giúp người xem cảm nhận cảnh trong phim giống như hoạt động trong đời sống thực.

ITU dự báo rằng để công nghệ này phát triển đến mức hoàn hảo theo 3 giai đoạn trên cũng phải trải qua một quãng thời gian từ 15 đến 20 năm.

Công nghệ truyền hình 3D sẽ thay đổi hoàn toàn cách thức phát hình và nội dung của thông tin đa phương tiện, mở ra những khả năng mới trong giáo dục, y tế, quản lý giao thông.

Nó cũng tác động quan trọng đến lĩnh vực sản xuất phim và chương trình truyền hình với những thiết bị chuyên dụng mới, để người xem được thưởng thức hình ảnh sống động trong không gian 3 chiều.

III. . Sẽ có kênh truyền hình 3D đầu tiên tại Mỹ trong năm nay

· Kể từ khi bộ phim 3D Avatar được tung ra hôm 16/12/2009, công nghệ giải trí 3D đã thực sự bùng nổ và là tâm điểm của các cuộc triển lãm công nghệ điện tử trên toàn thế giới.

· Mới đây DirecTV, tập đoàn TH vệ tinh ở Mỹ đã thông báo rằng họ đã thuê phóng một vệ tinh mới để phát truyền hình 3D. Vệ tinh này sẽ đi vào hoạt động chính thức ngay trong tháng 3/2010; người xem sẽ phải có tivi 3D, và hãng DirecTV đã chuẩn bị đủ hàng cho mọi nhà!

· Trước đó, hãng Sony cũng đã tuyên bố hợp sức với kênh Discovery và tập đoàn IMAX xây dựng mạng lưới TH 3D tại Mỹ, nhằm cung cấp TH 3D chất lượng cao tới từng gia đình.

· Kênh truyền hình thể thao ESPN (Mỹ) cũng thông báo sẽ truyền trực tiếp một số trận bóng đá của World Cup 2010 bằng TH 3D, ít nhất cũng là 85 sự kiện thể thao, bắt đầu bằng trận đấu mở màn của World Cup giữa đội Mexico và chủ nhà Nam Phi ngày 11/6/2010.

· Năm 2009, Phillips đã tung ra chiếc tivi 3D cỡ 42 inch, có giá lên tới 20.000 £ (đồng bảng Anh). Điểm đột phá của chiếc TV này là người xem không cần dùng loại kính đặc biệt để thu nhận hình ảnh riêng cho mắt trái và mắt phải, do Philips đã tìm được cách gắn sẵn kính vào màn hình

IV. Toàn cảnh cuộc “chạy đua” TV 3D

TV 3D đang được đánh giá sẽ trở thành cơn sốt trong năm nay. Các nhà sản xuất TV lớn nhất thế giới đã cho ra mắt những mô hình 3D của mình vào ngày 6/1, ngay trước thềm lễ khai mạc Triển lãm hàng điện tử tiêu dùng lớn nhất thế giới CES 2010 tổ chức tại Las Vegas (Mỹ).

· Samsung Electronics tuyên bố rằng trong khoảng 35 triệu chiếc TV được bán ở Mỹ năm nay, 10% đến 14% sẽ là TV 3D.

· LG Electronics cho biết hãng sẽ bán ra những chiếc TV 3D màn hình mỏng cỡ 47 đến 55 inch từ tháng 5 tới. LG chưa tiết lộ giá bán cụ thể Tuy nhiên Tim Alessi, giám đốc phát triển sản phẩm LG tại Mỹ cho biết các TV 3D này sẽ có giá bán trên 1000 USD, đắt hơn TV LCD thông thường từ 200 đến 300 USD

· Mẫu TV 3D Sony đầu tiên xuất hiện tại triển lãm IFA Berlin (9/2009) và sẽ được tung ra thị trường hàng loạt trên vào mùa hè 2010. Theo PCT của hãng là Hiroshi Yoshioka, đến cuối 3/2013 khoảng từ 30% – 50% số TV Sony bán ra thị trường sẽ có khả năng hiển thị 3D.

· Panasonic tuyên bố hãng sẽ tung ra thị trường 4 dòng TV Plasma 3D vào mùa xuân năm nay

· Vizio, nhà sản xuất TV chiếm thị phần lớn nhất tại Mỹ, vốn chuyên bán sản phẩm TV giá rẻ cũng nhảy vào cuộc cạnh tranh này. Vizio cho biết sẽ đưa công nghệ 3D vào những chiếc TV cao cấp, có màn hình lớn hơn do mình sản xuất.

V. Người tiêu dung sẽ hoan nghênh TH 3D đến mức độ nào ?

· Bên cạnh việc phải chi một khoản không nhỏ để mua những chiếc TV mới đắt tiền, mọi người sẽ cảm thấy không thoải mái vì phải mang một loại kính chuyên dụng mới xem được hình ảnh trong không gian 3 chiều sống động. Chắc chắn sẽ rất ít người muốn đeo cặp kính nặng nề này mỗi khi ngồi xuống tập trung xem một bộ phim, một show truyền hình tại nhà.

· Ngay cả đến khi mà TV nào cũng xem được chương trình 3D, thì chắc chắn là người xem cũng chỉ đeo kính khi xem những chương trình đặc biệt nào đó, chẳng hạn chương trình thể thao hay điện ảnh, chứ không phải lúc nào cũng đeo kính.

· Đây là chưa kể đến vấn đề kinh tế, khi mà các nhà sản xuất TV 3D tuyên bố với mỗi TV bán ra chỉ cấp kèm theo 1 hoăc 2 cặp kính, do đó việc cả gia đình quay quần ngồi xem TH 3D xem ra cũng khá tốn tiền (hiện nay chưa nhà sản xuất thiết bị TH nào cho biết giá cụ thể của 1 cặp kính, nhưng theo những thông tin từ Toshiba và LG thì không dưới 100 US$). Hơn nữa cũng chưa biết được là kính của hãng này có tương thích với máy của hãng kia hay không?

· Vì chưa có chuẩn chính thức cho 3DTV, các nhà phát sóng TH đang dùng các định dạng khác nhau. Tổ chức DVB vừa mới lập ra môđun thương mại (Commercial module of 3DTV, gọi tắt là 3D CM) và môđun kỹ thuật (Technical module of 3DTV, gọi là 3D TM) để chuẩn bị hình thành bộ tiêu chuẩn 3DTV Standard.

· Phần lớn người xem TH 3D cho biết chỉ khó chịu một tý lúc đầu, nhưng cũng không ít người sau khi xem một lúc khá lâu nhận thấy ảnh một số đồ vật trên màn hình bị nhòe, lúc đó bỏ ra sẽ cảm thấy choáng váng, nhức đầu, mệt mắt. Một số người khác, khi đeo kính vào xem chương trình TH 3D không cảm thấy có vấn đề gì, nhưng lại cảm nhận chẳng khác gì 2D. Ngoài ra có khoảng 5% ~ 10% người Mỹ bị chứng “mù 3D”: trong thiên nhiên họ vẫn cảm nhận bề sâu tốt, nhưng khi xem video 3D lại không cảm nhận được.

· Các nhà sản xuất không dám có ảo vọng công nghệ 3D sẽ đạt được những thành quả to lớn ngay lập tức. Lý do là sản phẩm TV màu với độ nét cao HDTV đã được mọi người ưa chuộng trong rất nhiều năm. Cũng giống như những bước tiến mới đây, công nghệ 3D yêu cầu phải cải tiến cơ sở hạ tầng lĩnh vực điện ảnh và truyền hình, từ việc quay dựng, biên tập cho đến phát hành.

· Samsung không ngồi chờ bước tiến của 3D. Hãng này cho biết những sản phẩm TV của mình có thể chuyển đổi chương trình 2D bình thường sang 3D. Hiệu quả sẽ không được tốt như bản 3D nguyên gốc nhưng nó sẽ là xu hướng được người tiêu dùng ưa chuộng cho đến khi công nghệ 3D được cải tiến hơn.

· Hãng dịch vụ vệ tinh DirecTV ngày 6/1/2010 cũng đã tuyên bố sẽ gửi các bản nâng cấp phần mềm đến các set-top box của mình để cho phép việc tiếp nhận các chương trình 3D.

· Toshiba cũng đã có kế hoạch tung ra một dòng sản phẩm mới với 5 mẫu TV trong năm nay. Những chiếc TV này thực hiện việc chuyển đổi từ 2D sang 3D trong một chiếc hộp riêng biệt có bộ vi xử lý mạnh tương tự thiết bị được sử dụng trong máy PlayStation 3 của Sony. Cũng giống như các nhà sản xuất khác, Toshiba chưa công bố mức giá của những chiếc TV này, nhưng chắc chắn là sẽ rất đắt.

· Ngay cả khi có thể xem TV 3D tại nhà mà không cần đeo kính vẫn khó dự đoán xem người tiêu dùng có sẵn lòng bỏ thêm tiền để thưởng thức hay không, vì những giải pháp này thường yêu cầu người xem phải giữ nguyên tư thế và chất lượng hình ảnh cũng thấp hơn. Một nhà kinh doanh ở San Francisco cho biết ông không chắc sẽ nhảy sang mua TV 3D ngay bởi ông mới mua một chiếc HDTV 52 cách đây 6 tháng với giá 1.800 USD!

VI. Vấn đề sản xuất nội dung cho TH 3D

· DIRECTV sẽ là nhà cung cấp dịch vụ truyền hình 3D đầu tiên, với ba kênh 3D riêng của hãng.

· ESPN và Discovery cũng tuyên bố sẽ đưa ra những kênh 3D của mình trong năm nay, nhưng biết nhà cung cấp dịch vụ TH nào sẽ đưa lên sóng.

TV 3D đã xuất hiện tại Việt nam

Tại TP.HCM, hãng TCL đã trưng bày một chiêc TV LCD 3D kích thước 42”. Buổi trình diễn đầu tiên được tổ chức ngày 22/1/2010 tại khu mua sắm Parkson (đường Hùng Vương, Quận 5, TP. Hồchíminh).

Với kính lọc gắn sẵn vào màn hình 3D TV (công nghệ Pháp) chiếc TV này cho phép người xem thưởng thức cảnh phim 3D mà không cần đeo kính 3D chuyên dụng. Hình ảnh 3D của những thước phim demo được trình diễn khá ấn tượng và gây bất ngờ cho người xem.

Sau đó từ ngày 27/1 đến ngày 30/1/2010 chiếc TV 3D này tiếp tục được giới thiệu tại siêu thị điện máy Phan Khang (431 Hoàng Văn Thụ, Quận Tân Bình, TP.HCM),

Từ ngày 5/2 đến ngày 8/2/2010 được mang ra Hà nội và giới thiệu với công chúng tại Pico (35 đường Hai Bà Trưng, Quận Hoàn Kiếm).

TCL chưa tiết lộ thời điểm thương mại hoá sản phẩm tại Việt Nam và cũng chưa công bố giá bán chính thức.

I. TH 3D tại châu Âu

Trên thị trường châu Âu, ở một số nước như Bỉ, Na uy, Tây ban nha,., vài công ty truyền hinh cáp bắt đầu phát thử nội dung 3D, và các hãng Samsung, Sony, LG dự kiến đến quý hai 2010 cũng sẽ đưa máy thu hình 3D vào.

VII. Tuy vậy, CNET (Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu về Viễn thông, Pháp), có vài khuyến nghị:

· Hãy cứ thưởng thức công nghệ 3D ỏ rạp, trong những điều kiện trình diễn lý tưởng, sau đó so sánh với chương trình TH 3D xem ở nhà, cân nhắc kỹ sự chênh lệch về mức độ chất lượng, rồi hãy đưa ra kết luận ủng hộ hay phản bác.

· Xin đừng quá vội, trong vài năm tới chương trình TH 3D còn hiếm, giá thiết bị còn đắt, và công nghệ sẽ còn được cải tiến nhiều, việc xem TH 3D không cần đeo kính đặc biệt mấy năm nữa cũng sẽ thực hiện được với giá thành sản phẩm giới trung lưu chấp nhận được.

Gs.Nguyễn Văn Ngọ/Tạp chí Điện Tử Ngày nay

Leave a Reply