Chuyện gì xảy ra vào ngày MH17 của Hàng không Malaysia bị bắn hạ trưa ngày 17/7/2014?

Vào buổi trưa ngày 17/7/2014, một bệ phóng với bốn tên lửa SA-11 đất đối không được chở vào trong thị trấn và đậu trên phố Karapetyan. Cách đó 2.400km về phía tây, các hành khách đang làm thủ tục lên máy bay MH17 của Hàng không Malaysia.[youtube_wpress search=”1″][tubepress mode=”tag” tagValue=”Malaysia MH17″ resultsPerPage=”5″ orderBy=”relevance” ]

Nhiều người dân nhớ lại, đó là một ngày rất ồn ào ở thị trấn miền đông Ukraina. Hàng chục thiết bị quân sự ùn ùn tiến vào thị trấn. Nhưng khó ai quên được hình ảnh của hệ thống tên lửa trông rất ‘hầm hố’, còn được gọi là Buk M-1.

Trên mặt nhựa đường để lại các dấu hằn sâu khi hệ thống tên lửa lớn như vậy đi qua, có một vài xe hơi nhỏ hộ tống nó. Các xe này đỗ ngay trước mặt nhóm phóng viên của AP.

Một người đàn ông mặc đồ dã chiến, trông rất lạ, nói bằng một chất giọng đặc Nga, kiểm tra xem họ có bị ghi hình không. Chiếc xe hộ tống tiếp tục di chuyển, không ai rõ điểm đến của hành trình trong thủ phủ của phe ly khai miền đông Ukraina.

Ba giờ sau đó, người dân ở cách Snizhne 10 km nghe thấy những tiếng nổ lớn.

Và họ nhìn lên trời, hàng loạt miếng kim loại bị oằn và thi thể rơi xuống.

Lãnh đạo phe nổi dậy ở Donetsk công khai bác bỏ mọi trách nhiệm, họ nói đi nói lại là họ không bắn hạ máy bay MH17.

Sergei Kavtaradze – người phát ngôn của lãnh đạo phe ly khai Alexander Borodai – nói vào ngày hôm sau rằng không có đơn vị nào trong phe của họ sở hữu loại vũ khí có tầm bắn cao như thế, và nói rằng mọi giả thiết ngược đời đó là một phần của chiến tranh thông tin nhằm phá hoại chính nghĩa của phe nổi dậy.

Tuy vậy, những lời phủ nhận đó ngày càng bị thách thức trước hàng loạt tiếng nói của người dân, những nhà báo tại hiện trường, và tuyên bố mới đây của một thủ lĩnh phe ly khai. Chính phủ Ukraina cũng cung cấp đoạn băng ghi âm trao đổi trong nhóm ly khai cho thấy họ có liên quan tới vụ bắn hạ máy bay dân sự.

AP dẫn lời một nhân vật cấp cao trong hàng ngũ ly khai thừa nhận rằng lực lượng của họ chịu trách nhiệm cho sự việc này. Ông này nói rằng chính một đơn vị, đóng ở quê của cựu Tổng thống Vitor Yanukovich, có dính líu tới vụ khai hỏa SA-11 ở gần Snizhne khiến MH17 rơi. Trong đơn vị này có cả lính người gốc Nga và Ukraina.

Tay súng ly khai này đã tiếp cận trực tiếp vào hàng ngũ lãnh đạo của phe ly khai ở Donetsk, cho biết là ông không thể công khai danh tính.

Người này nói là phe ly khai tin rằng họ đã bắn trúng một máy bay quân sự của quân đội Ukraina. Nhưng thực sự, họ lại bắn nhầm vào máy bay dân sự đang bay từ Amsterdam đi Kuala Lumpur. Toàn bộ 298 hành khách thiệt mạng.

Đoạn băng ghi âm mà chính phủ Ukraina ghi lại trao đổi giữa phe ly khai đã củng cố thêm tranh cãi trong phe này, rằng họ đã không biết chiếc máy bay đó là loại chở khách.

Trong các đoạn ghi âm, những tay súng ly khai đầu tiên tới hiện trường đã chửi thề khi thấy toàn xác người la liệt và biển hiệu của Hàng không Malaysia.

Ukraina ngay lập tức chỉ trích phe ly khai đã khai hỏa. Lãnh đạo lực lượng chống khủng bố Ukraina Vitaly Nayda nói rằng họ có báo cáo dựa trên thông tin ghi âm, mạng lưới tình báo và các chỉ dẫn của người dân.

Nayda đổ lỗi hoàn toàn cho phía Nga. Ông nói rằng bệ phóng tên lửa này có xuất xứ từ Nga, và do người Nga vận hành. Bộ Ngoại giao Nga từ chối bình luận trước mọi cáo buộc. Moscow luôn bác bỏ mọi liên quan tới vụ máy bay bị bắn hạ.

Bản thân nhân vật ly khai cung cấp thông tin cho AP không trả lời câu hỏi rằng chính quyền Nga có liên đới tới vụ tấn công này không. Quan chức Mỹ quy kết Nga đã tạo ra ‘điều kiện’ dẫn tới vụ bắn hạ, nhưng lại chưa có bằng chứng nào cho thấy tên lửa này do Nga cung cấp, hoặc Nga có liên quan trực tiếp tới vụ việc.

Theo ông Nayda, vào lúc 1 giờ sáng ngày 17/7, một bệ phóng tiến vào Ukraina qua biên giới Nga trên một chiếc xe sàn phẳng. Ông dẫn nguồn từ đoạn ghi âm mà ông không thể công bố. Tới 9 giờ sáng cùng ngày, bệ phóng này đã có mặt ở Donetsk – thành lũy của phe ly khai, cách biên giới 200km. Tại Donetsk, bệ phóng có thể đã được dỡ ra và bắt đầu chuyển lên xe hộ tống.

Nayda nói rằng ‘Buk’ được đưa tới Snizhne. Người dân trong thị trấn cho biết Buk tiến vào Snizhne vào tầm trưa.

“Hôm đó, có rất nhiều thiết bị vũ trang được đưa vào thị trấn” – Tatyana Germash, một kế toán 55 tuổi, kể lại sau khi vụ bắn hạ xảy ra được bốn ngày.

Valery Sakharov, một phu mỏ 64 tuổi đã về hưu, chỉ lại nơi mà ông đã trông thấy bệ phóng tên lửa.

“Buk đậu ở trên phố Karapetyan vào ban trưa, nhưng sau đó nó rời đi. Tôi không rõ là đi đâu” – ông nói. “Nhìn kìa – nó đi rồi mà vẫn để lại dấu hằn trên mặt nhựa đường”.

Trước khi máy bay bị bắn hạ, phóng viên đã đưa tin về việc một bệ phóng tên lửa có mặt ở trong thị trấn.

Bản tin của AP hôm đó viết: “Một nhà báo của AP hôm thứ Năm cho biết đã nhìn thấy bảy xe tăng của quân ly khai đỗ ở một trạm khí đốt ngoại ô thị trấn Snizhne ở đông Ukraina. Trong thị trấn, phóng viên này cũng nhìn thấy một hệ thống Buk, có thể phóng tên lửa tới độ cao 22.000m”.

Buk rời khỏi thị trấn vào lúc 1:05’ trưa. Chiếc xe tải chở Buk (cao 5,5m) có hai xe hơi hộ tống.

Đoàn xe dừng lại. Một người đàn ông mặc áo ngụy trang màu cát nhưng không có biển hiệu trên người tới gần đám phóng viên (trang phục của ông này rất khác với trang phục màu xanh mà quân ly khai mặc). Người đàn ông này muốn chắc chắn là đám phóng viên không ghi lại hình của bệ phóng tên lửa. Khi yên tâm rồi, đoàn xe hộ tống đi tiếp.

Khoảng ba giờ sau đó, vào lúc 4:18’, theo đoạn băng ghi âm mà Ukraina cung cấp, nhóm hộ thống Buk lập tức để ý khi một người chuyên nhận dạng máy bay lạ báo cáo là có một máy bay đang bay tới.

“Một con chim đang bay về phía cậu đấy” – nhân viên nhận dạng máy bay nói với một tay súng ly khai (Ukraina nói rằng người này tên là Igor Bezler, một chỉ huy phe ly khai đồng thời là nhân viên tình báo Nga).

Người được cho là Bezler đáp lại: “Máy bay do thám hay là một chiếc lớn?”

“Tôi chẳng nhìn thấy gì sau đám mây cả. Cao quá” – người chỉ điểm máy bay đáp.

Nhân vật ly khai giấu tên cho biết Bezler đã ra lệnh cho một tay súng khác – có biệt hiệu là Sapper khi đó đang có mặt ở bên bệ phóng tên lửa.

Sapper lãnh đạo một đơn vị ly khai, khoảng phân nửa trong số đó là đàn ông ở vùng viễn đông của Nga, rất nhiều người tới từ đảo Sakhalin, ven Thái Bình Dương.

Sapper là người từ thị trấn gần đó là Yenakiieve. Thị trấn này cũng chính là quê của cựu Tổng thống Victor Yanukovich. Không ai rõ tên tuổi và danh tính thực của Sapper.

Còn Bezler đã bác bỏ mọi liên quan tới vụ bắn hạ máy bay. “Tôi không bắn hạ máy bay Malaysia. Tôi cũng không có đủ khả năng về thể chất để làm việc này” – Bezler nói.

Theo báo cáo từ phía quân ly khai, Sapper hôm đó được cử đi tuần tra ba chốt an ninh ở thị trấn Debaltsevo, Chernukhino và Snizhne. Cả 3 thị trấn này đều nằm trong bán kính 30km nơi mà máy bay bị rơi. Cũng trong lúc đi tuần đó, Sapper đã gia nhập đoàn hộ tống tên lửa Buk.

Vào lúc 4:20’, ở thị trấn Torez, cách Snizhne 10km về phía tây, người dân nghe thấy những tiếng nổ lớn. Nhiều người nói là có tới hai tiếng nổ lớn, số khác nhớ là chỉ có một.

“Tôi nghe thấy hai tiếng nổ rất lớn cùng lúc. Ban đầu là một tiếng nổ, sau đó chỉ khoảng 1 phút, hay 1 phút rưỡi lại có tiếng nổ nữa” – Rostislav Grishin, một lính gác trại giam 21 tuổi cho biết. “Tôi ngước đầu lên thì trong một phút, tôi thấy máy bay rơi qua các đám mây”.

Vào lúc 4:40’, một đoạn ghi âm khác cho thấy nhân vật tên là Bezler nói với cấp trên rằng đơn vị của ông đã bắn hạ một máy bay.

“Vừa mới bắn hạ một chiếc máy bay. Đó là nhóm của Sapper. Nó rơi xuống ngoài khu Yenakiieve” – Bezler nói.

Mặc dù chưa thể xác nhận tính xác thực của đoạn ghi âm này một cách độc lập, nhưng sứ quán Mỹ tại Kiev nói rằng các tay súng ly khai trong cộng đồng tình báo nói rằng có vẻ như đoạn băng này là thật.

Còn về hệ thống Buk, ông Nayda nói rằng phía tình báo cho rằng hệ thống đã được đưa đi ngay sau vụ khai hỏa.

Nayda nói, chính trong đêm đó, Buk đã được đưa qua biên giới, trở về Nga.

Lê Thu (theo AP)

Linh cảm bất thường của nạn nhân 11 tuổi về MH17

AP kể lại câu chuyện kỳ lạ của một hành khách nhỏ tuổi trên chuyến bay MH17 gặp nạn ở Ukraina tuần qua.

Cậu bé Miguel Panduwinata dường như đã linh cảm rằng cái chết đang tới gần trước chuyến bay ngày 17/7.

Malaysia, MH17, máy bay rơi
Trong bức ảnh chụp bốn mẹ con cô Calehr, cậu bé Miguel Panduwinata 11 tuổi ở ngoài cùng bên trái), tiếp đến là Mika Panduwinata 16 tuổi, cô Samira Calehr và Shaka Panduwinata 19 tuổi ở ngoài cùng bên phải. Shaka và Miguel thiệt mạng trong vụ máy bay MH17 của Malaysia rơi ở đông Ukraina hôm 17/7. Ảnh: AP

Trong căn phòng ngủ một của một ngôi nhà gần Amsterdam, Hà Lan, Miguel Panduwinata nói với mẹ: “Mẹ ơi, cho con ôm mẹ nhé?”

Samira Calehr quàng tay lên người cậu con trai 11 tuổi, nhiều ngày liền cậu bé có những sự xáo trộn lạ kỳ, liên tiếp hỏi mẹ những điều về cái chết, về tâm hồn của mình, về Chúa.

Sáng hôm sau, cô cần đưa Miguel và anh trai cậu bé là Shaka tới sân bay để bắt chuyến bay MH17 của Hàng không Malaysia. Đây là chặng bay đầu, hai cậu sau đó sẽ nối chuyến đi tới Bali để thăm bà.

Cô hồ hởi như mọi khi, còn cậu bé vốn đã quen với những chuyến bay đáng lẽ phải rất phấn khích và vui vẻ. Chiếc vali màu bạc của cậu đặt trong phòng khách, chuẩn bị lên đường. Những trò chơi trên biển và lướt sóng ở thiên đường đang chờ đón cậu.

Nhưng có gì đó đã xảy ra. Một ngày trước đó, trong khi đang chơi bóng đá, Miguel đột nhiên thốt lên: “Mọi người chọn cách chết như thế nào? Điều gì sẽ xảy ra nếu cơ thể của con bị đem chôn? Phải chăng con sẽ không cảm thấy gì nữa bởi vì linh hồn con đã về với Chúa?”

Đêm trước khởi hành, Miguel không muốn rời tay ôm mẹ.

Calehr tự nhủ con trai cô hẳn sẽ rất nhớ mẹ. Cô đã nằm cạnh con và ôm con suốt đêm đó.

Đó là vào lúc 11 giờ tối (giờ địa phương) hôm thứ Tư, 16/7. Miguel, Shaka và 296 hành khách khác của chuyến bay MH17 còn 15 giờ nữa trước khi chết.

Sáng hôm sau, Samira Calehr và bạn cô là Aan đưa các con trai của cô lên tàu ra sân bay. Họ đã cười đùa rất vui. Shaka, 19 tuổi, vừa mới học xong năm thứ nhất đại học, hứa sẽ để mắt tới Miguel. Cậu con trai thứ là Mika, 16 tuổi không đặt được vé trên chuyến MH17 nên sẽ tới Bali vào ngày hôm sau.

Bên ngoài quầy hải quan, các cậu con trai ôm lấy mẹ trước khi chia tay và đi vào phòng kiểm tra hộ chiếu.

Đột nhiên, Miguel quay ra và chạy trở lại, ôm chặt lấy mẹ.

“Mẹ, con sẽ nhớ mẹ lắm. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu như máy bay rơi?” – Miguel hỏi.

Calehr tự hỏi tất cả những điều này có nghĩa là gì.

Cô nói với con trai: “Đừng nói như vậy con. Mọi chuyện rồi sẽ ổn mà”.

Shaka tìm cách trấn an mẹ và em trai. “Con sẽ chăm lo cho em” – cậu nói.

Calehr nhìn hai con bước đi. Nhưng Miguel vẫn ngoái lại nhìn mẹ. Đôi mắt nâu to tròn của cậu trông rất buồn.

Rồi cậu khuất dạng. Chuyến bay MH17 cất cánh vào lúc 12:15’ và đáng ra bắt đầu hành trình bay kéo dài 11 giờ 45 phút. Nhưng nó chỉ bay được khoảng hai giờ.

Calehr chỉ vừa mới kịp mua bít tất cho Shaka thì có điện thoại. Bạn cô là Aan gọi và hét to: “Em đang ở đâu? Máy bay rơi rồi”.

Cô trở về nhà và chỉ kịp lả đi.

Cô vật vã với những chữ ‘giá như’, với thực tế rằng thế giới mà cô biết trước đó đã trở nên xa lạ chỉ trong chớp mắt. Cô nghĩ về việc cậu con trai út của cô dường như đã cảm nhận thấy thời gian của cậu trên trái đất đang ngày càng ngắn dần. Cô tưởng tượng ra những tương lai sẽ chẳng bao giờ tồn tại: ước mơ của Shaka trở thành một kỹ sư ngành dệt đã biến mất. Ước mơ của Migel trở thành một tay đua xe đã không còn.

Làm thế nào mà Miguel biết trước được điều đó? Làm sao mà cô biết được?

“Đáng ra tôi phải nghe lời con” – cô nói nhỏ. “Đáng ra tôi phải nghe theo lời con”.

Lê Thu

Leave a Reply